Aspekt biologiczny grypy
Grypa jest chorobą powodowaną przez wirusy. Są to czynniki chorobotwórcze, które mają zdolność do przechodzenia przez filtry bakteriologiczne, nie posiadają budowy komórkowej. Są to doskonałe pasożyty, które bardzo szybko się namnażają w organizmie. Dzieje się to po procesie zainfekowania żywej komórki danego organizmu gospodarza. W tym momencie działa na jego niekorzyść bardzo sprytnie wykorzystując metabolizm komórek gospodarza do dalszego i szybszego namnażania. Polega to na takim „pokierowaniu” komórkami w ustroju zainfekowanego ustroju, aby produkowały one białka i materiał genetyczny (DNA lub RNA) wirusa.
W swym składzie wirusy zawierają podstawowe następujące elementy:
- Jeden rodzaj kwasów nukleinowych – RNA albo DNA;
- Białkowy płaszcz zwany kapsydem;
- Osłonka (choć nie zawsze występuje.
Kwas nukleinowy (DNA lub RNA) wraz z kapsydem nazywany jest nukleokapsydem.
Wirusy działają swoiście do określonego organizmu (gospodarza), a gdy się w nim namnażają cechują się pewną swoistością tkankową i komórkową (mogą rozwijać się w neuronach – neurotropy, limfocytach – limfotropy, komórki błon śluzowych i komórek nabłonka – wirusy miksotropowe, np. wirus grypy).
Wirusy to bardzo „inteligentni natręci”, przystosowały się wyśmienicie to sprawnego ataku oraz rozmnażania w naszym ciele. Na ten ostatni proces składają się następujące etapy (na przykładzie wirusów bakteryjnych, tzw. Bakteriofagów lub inaczej fagów):
- Adsorpcja – fagi łączą się ze specyficznymi receptorami na powierzchni komórki gospodarza (w tym wypadku bakterii);
- Wnikanie – następuje wnikanie jedynie materiału genetycznego do komórki;
- Replikacja – degradacja materiału genetycznego komórki gospodarza, tworzenie DNA wirusa i jego składników budulcowych;
- Składanie – tworzenie dojrzałych wirusów;
- Uwalnianie – komórka gospodarza ulega lizie, uwalniane są wirusy mogące infekować pozostałe komórki.
Wirus grypy (influenzavirus) jako materiał genetyczny wyposażony jest w RNA (kwas rybonukleinowy, ośmiosegmentowy). Jego cząstki osiągają średnicę do 110 nm (nanometrów), zaś nukleokapsyd charakteryzuje się budową heliakalną. Posiada białkową osłonkę z kolcami na zewnętrznej powierzchni (łatwiej adsorbuje do powierzchni komórki gospodarza). Działanie na komórki, które ulegają infekcji wirusem grypy, polega na produkcji specjalnego enzymu (związanego z białkową osłonką wirusa) neuraminidaza. Rozkłada on jeden ze składników błony komórkowej gospodarza oraz powoduje upłynnienie śluzu zawartego w nabłonku jamy nosowo-gardłowej.
Ryc. 1. Wirus grypy. Źródło: rynekzdrowia.pl
Grypę wywołują wirusy typu A, B (tylko ludzki) oraz C (u ludzi oraz świń), rodzina Orthomyxoviridae. Pierwszy typ jest chyba najgroźniejszym i często prowadzi do objawów niebezpiecznych i przewlekłej choroby, występuje u ludzi i zwierząt (w tym świń, koni, fok, norwek, wielorybów, ptaków). Ten typ wirusa jest również odpowiedzialny za powtarzające się co kilka lat epidemię grypy na całym świecie.
Literatura:
Mikrobiologia ogólna. Hans G. Schlegel. PWN 2004
Biologia. Eldra P. Solomon, Linda R. Berg, Diana W. Martin, Claude A. Villee. Mulico, 2000.